Czy Polska może być słonecznym liderem Europy?

Przez lata Polska była postrzegana jako kraj o umiarkowanym klimacie, w którym słońce nie

świeci wystarczająco często, by rozwijać na szeroką skalę energetykę słoneczną. Tymczasem ostatnie lata pokazują coś zupełnie innego – fotowoltaika (PV) przeżywa w Polsce prawdziwy boom, a nasz kraj zaczyna odgrywać coraz ważniejszą rolę na słonecznej mapie Europy. Czy może stać się jej liderem?

Polska w czołówce wzrostu

Według danych opublikowanych przez SolarPower Europe, Polska była w 2023 roku czwartym największym rynkiem fotowoltaicznym w Unii Europejskiej pod względem nowych mocy zainstalowanych w ciągu roku, ustępując jedynie Niemcom, Hiszpanii i Włochom. Zainstalowano wtedy ponad 4,6 GW nowych mocy PV, co stanowi ogromny wzrost w porównaniu z 2019 r., kiedy to rynek dopiero się rozkręcał.

Na koniec 2024 roku łączna moc zainstalowana w Polsce przekroczyła 18 GW, a prognozy na kolejne lata zakładają dalszy dynamiczny rozwój, nawet do 30–35 GW do 2030 roku. To oznacza, że Polska znajduje się w ścisłej europejskiej czołówce pod względem tempa wzrostu sektora fotowoltaicznego.

Czy klimat to bariera?

Wbrew pozorom, Polska ma dobre warunki do rozwoju energii słonecznej. Średnie nasłonecznienie w naszym kraju wynosi od 950 do 1200 kWh/m2 rocznie, co jest porównywalne z Niemcami – europejskim liderem fotowoltaiki – i znacznie lepsze niż w Wielkiej Brytanii czy Holandii.

Najlepsze warunki do produkcji energii słonecznej występują w Polsce południowo-wschodniej (np. Podkarpacie, Lubelszczyzna), ale nawet w regionach północnych instalacje PV pracują z dużą efektywnością. Dzięki postępowi technologicznemu, nowoczesne panele potrafią skutecznie działać także w pochmurne dni oraz przy rozproszonym świetle.

Co napędza rozwój?

Programy rządowe i unijne – m.in. program „Mój Prąd”, ulga termomodernizacyjna czy wsparcie z Funduszy Europejskich (FEnIKS, KPO).

Wzrost cen energii – skłania gospodarstwa domowe i firmy do inwestowania we własne źródła energii.

Rozwój energetyki prosumenckiej – rośnie liczba indywidualnych producentów energii (prosumentów), których udział w rynku przekroczył już 1,5 miliona użytkowników.

Stale malejące koszty technologii – ceny paneli i inwerterów spadają, co skraca czas

zwrotu inwestycji.

Presja klimatyczna i unijne cele – UE stawia na szybkie odejście od paliw kopalnych, a Polska – mimo dużego udziału węgla – musi dostosować się do transformacji.

Wyzwania, które trzeba pokonać

Aby Polska mogła stać się liderem fotowoltaiki w Europie, musi zmierzyć się z kilkoma

kluczowymi wyzwaniami:

Przestarzała infrastruktura sieciowa – wiele instalacji PV nie może działać z pełną mocą z powodu ograniczeń przesyłu energii.

Brak magazynów energii – niestabilna produkcja energii słonecznej wymaga lepszego zarządzania i systemów gromadzenia nadwyżek.

Zmiany regulacyjne – częste zmiany zasad rozliczeń (np. przejście z net-meteringu na net- billing) wywołały niepewność wśród inwestorów.

Centralizacja planowania – potrzeba lepszej koordynacji między samorządami, operatorami sieci a rządem.

Rozwiązaniem mogą być m.in. inwestycje w inteligentne sieci energetyczne (smart grids),

rozwój lokalnych klastrów energii, wsparcie dla mikromagazynów oraz wykorzystanie

sztucznej inteligencji do zarządzania przepływami energii w czasie rzeczywistym.

Potencjał Polski – nie tylko produkcja energii

Warto też wspomnieć, że Polska ma potencjał, by być nie tylko konsumentem i producentem energii słonecznej, ale także liderem przemysłu PV. W kraju działają liczne firmy zajmujące się montażem instalacji, produkcją konstrukcji wsporczych, projektowaniem systemów EMS, a także nowoczesnymi technologiami recyklingu paneli. Dodatkowo, rozwój fotowoltaiki może napędzać lokalne miejsca pracy, poprawiać jakość powietrza, zmniejszać zależność od importu paliw i wspierać transformację całego systemu energetycznego w kierunku neutralności klimatycznej.

Podsumowanie

Polska ma realną szansę, by stać się jednym z liderów fotowoltaiki w Europie – nie tylko ze względu na tempo przyrostu mocy, ale również dzięki rosnącemu zaangażowaniu obywateli, firm i samorządów. Choć wyzwań nie brakuje, potencjał technologiczny, społeczny i gospodarczy jest ogromny. Jeśli zostanie odpowiednio wykorzystany, Polska nie tylko zaspokoi własne potrzeby energetyczne w sposób zrównoważony, ale również pokaże, że kraj o klimacie umiarkowanym

może być... słonecznym liderem.