Biomasa a redukcja emisji CO2 – fakty i mity

W dobie globalnej walki z kryzysem klimatycznym redukcja emisji dwutlenku węgla (CO2) stała się priorytetem polityk energetycznych na całym świecie. Jednym z kontrowersyjnych, ale wciąż szeroko stosowanych rozwiązań jest wykorzystanie biomasy jako źródła energii odnawialnej. Zwolennicy podkreślają jej neutralność węglową, natomiast krytycy zwracają uwagę na ukryte emisje i zagrożenia środowiskowe. Gdzie leży prawda? Przyjrzyjmy się faktom i mitom

dotyczącym wpływu biomasy na emisję CO2.

FAKT: Biomasa jest formalnie uznawana za odnawialne źródło energii

Zgodnie z definicją Unii Europejskiej i IPCC (Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu), biomasa uznawana jest za odnawialne źródło energii, ponieważ jej spalanie nie zwiększa ilości CO2 w obiegu, jeśli surowiec pochodzi z odpowiedzialnej gospodarki leśnej lub rolniczej. Rośliny pochłaniają CO2 z atmosfery podczas wzrostu, a następnie oddają go podczas spalania – tworząc tzw. zamknięty cykl węglowy.

MIT: Spalanie biomasy nie emituje żadnego CO2

To nieprawda. Spalanie biomasy emituje CO2, i to w ilościach porównywalnych, a czasem nawet

większych niż w przypadku węgla czy gazu (na jednostkę wytworzonej energii). Przykładowo,

emisja CO2 ze spalenia jednej tony suchego drewna wynosi ok. 1,5 tony CO2. Kluczowa różnica

polega na tym, że w teorii ten dwutlenek węgla wcześniej został pochłonięty przez roślinę, więc

nie zwiększa bilansu atmosferycznego – o ile zostanie nasadzona nowa roślinność w

odpowiednim tempie.

MIT: Każda biomasa jest neutralna klimatycznie

Neutralność klimatyczna biomasy to pojęcie warunkowe – zależy od: rodzaju biomasy (odpady leśne vs. drewno pełnowartościowe), sposobu jej pozyskania, technologii spalania, cyklu wzrostu i ponownego zasiewu, transportu i logistyki (np. pellet sprowadzany z Ameryki Północnej do Europy). Jeśli drewno pochodzi z wycinki starych drzew, a nowa roślinność rośnie przez kilkadziesiąt lat, bilans węglowy w krótkim okresie może być ujemny – oznacza to, że emisje przewyższają pochłanianie CO2. Takie przypadki są szczególnie krytykowane przez organizacje ekologiczne.

FAKT: Biomasa z odpadów rolniczych i leśnych ma niski ślad węglowy

Biomasa pochodząca z resztek produkcyjnych – np. trociny, gałęzie, słoma, odpady po zbiorach – ma znacznie niższy ślad węglowy niż biomasa pierwotna (np. specjalnie wycinane drewno). Gdyby nie została wykorzystana energetycznie, uległaby rozkładowi w środowisku i również wytworzyłaby CO2 lub metan (CH4). Jej spalanie w nowoczesnych instalacjach kogeneracyjnych może więc rzeczywiście przyczynić się do redukcji emisji netto.

MIT: Biomasa nie ma żadnych skutków ubocznych dla klimatu

Spalanie biomasy może także powodować inne emisje, takie jak: tlenki azotu (NOx), pyły zawieszone (PM), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Choć nie są to gazy cieplarniane, wpływają one na jakość powietrza i zdrowie ludzi – szczególnie przy spalaniu drewna w domowych piecach i kominkach. Tylko nowoczesne kotły z filtrami i automatycznym dozowaniem paliwa mogą zapewnić niski poziom emisji lokalnych.

FAKT: Biomasa może być alternatywą dla węgla w okresie przejściowym

W systemach ciepłowniczych (np. w miastach) biomasa może być wykorzystywana jako paliwo przejściowe, zastępując węgiel tam, gdzie nie ma jeszcze możliwości zastosowania pomp ciepła, energii geotermalnej czy pełnej elektryfikacji. Ciepłownie na biomasę działają już w wielu miastach Europy i są wspierane przez fundusze unijne, pod warunkiem stosowania surowca z certyfikowanych źródeł.

Podsumowanie: biomasa – tak, ale z głową Biomasa nie jest automatycznie neutralna klimatycznie, ale przy odpowiednim podejściu – czyli wykorzystaniu lokalnych odpadów, nowoczesnej technologii spalania i racjonalnej gospodarce leśnej – może znacząco pomóc w redukcji emisji CO2 w sektorze ciepłowniczym i energetycznym.

Kluczowe jest jednak:

unikanie spalania drewna pełnowartościowego, priorytetowe traktowanie odpadów rolniczych i leśnych, inwestycje w efektywność energetyczną i modernizację systemów spalania.

Fakt: biomasa może być częścią rozwiązania.

Mit: biomasa to rozwiązanie bezwarunkowo „zielone”.